[deur die
ONS GOUE JARE-redaksie]
Hy was laat.
Natuurlik was hy laat.
Ons het al amper die ligte afgeskakel toe die deur stadig oopgaan. Geen dramatiese aankoms nie. Geen selfversekerde glimlag nie. Net ’n skraal figuur met ’n ou jas, skoene vol stof, en ’n hoed wat te laag oor sy oë getrek is.
Hy het gaan sit.
Nie regop nie.
Kop onderstebo. Skouers ingetrek. Hande styf gevou, asof hy bang is iemand herken hom.
Jy is laat.
SPYT: Ek is altyd laat.
Dis seker hoekom jy SPYT genoem word?
SPYT: Ja. Ek kom selde vroeg genoeg om iets te verander.
Hy kyk nie op nie.
Waar kom jy vandaan?
SPYT: Van mense se stil kamers af. Van hospitaalbeddens. Van grafte waar mense ná die tyd praat. Van kinders wat wens hulle het meer gevra. Van ouers wat wens hulle het meer geluister. Van mense wat jare lank gewerk het vir dinge wat nie kon terugpraat nie.
Jy klink moeg.
SPYT: Ek dra swaar. Mense dink ek is net ’n gevoel. Ek is nie. Ek is ’n argief. Ek dra sinne wat nooit gesê is nie. “Ek is jammer.” “Ek vergewe jou.” “Kom ons begin weer.” “Ek is lief vir jou.” “Ek was verkeerd.” Daardie sinne word soms te laat in my sakke gestop.
Besoek jy net gewone mense?
Vir die eerste keer lig hy sy kop effens. Nie genoeg om ons in die oë te kyk nie, maar genoeg dat ons sy stem duideliker hoor.
SPYT: Nee. Ek het al by groot mense ook gesit. Bekendes. Leiers. Rykes. Mense wie se name in boeke staan. Mense wat applous gekry het. Mense wat miljoene bereik het, maar nie altyd hul eie kinders bereik het nie.
En wat sê hulle gewoonlik?
SPYT: Hulle praat min oor titels. Min oor pryse. Min oor geld. Hulle praat oor tyd. Oor verhoudings. Oor ’n huis wat vol mense was, maar leeg van aandag. Oor ’n kind wat grootgeword het terwyl hulle besig was om belangrik te wees.
Hy glimlag flou, maar daar is geen vrolikheid daarin nie.
SPYT: Op die einde vra min mense: “Hoekom het ek nie nog meer vergaderings bygewoon nie?” Hulle vra eerder: “Hoekom het ek nie daardie Sondag saamgegaan nie?” “Hoekom het ek nie gebel nie?” “Hoekom het ek gewag?”
Is dit die grootste spyt - tyd?
SPYT: Tyd is een van hulle. Maar tyd is net die houer. Die ware spyt is wat mense nie daarin gesit het nie.
Soos?
SPYT: Sagtheid. Waarheid. Moed. Vergifnis. Geloof. Teenwoordigheid. Mens dink mos altyd daar sal nog ’n geleentheid wees. Nog ’n Kersfees. Nog ’n kuier. Nog ’n kans om reg te maak. Ek leef van daardie “nog”.
Daar is ’n lang stilte.
Buite beweeg die wind teen die venster. Binne sit SPYT soos iemand wat al te veel einde-van-die-pad-gesprekke gehoor het.
Jy het geloof genoem. Hoekom?
SPYT vou sy hande stywer.
SPYT: Omdat ek dikwels daar is wanneer mense besef hulle het hul siel laaste op die lys gesit. Hulle het planne gehad vir aftrede, vir geld, vir eiendom, vir vakansie, vir gesondheid — maar nie altyd vir God nie.
Dis ’n swaar ding om te sê.
SPYT: Ek weet. Daarom sê ek dit sag. Maar sag beteken nie onwaar nie.
Hy sluk swaar.
SPYT: Party mense wag tot die lewe hulle stilmaak voordat hulle begin luister. Hulle het deur die jare gevoel iets roep, maar hulle het dit uitgestel. “Later,” het hulle gesê. “Eendag.” “Wanneer ek tyd het.” Maar geloof is nie ’n ornament vir die einde van die lewe nie. Dit is lig vir die pad.
En jy? Jy sit hier kop onderstebo. Jy praat oor almal anders. Maar sê my, SPYT…
Hy beweeg nie.
Waaroor is jý spyt?
Vir die eerste keer kyk SPYT op.
Sy oë is nie kwaai nie. Net oud. En hartseer.
SPYT: Ek is spyt dat mense my so laat ontmoet.
Die vertrek word stil.
SPYT: Ek is spyt dat ek dikwels eers kom wanneer berou nie meer ’n gesprek kan red nie. Wanneer liefde nie meer hardop gehoor kan word nie. Wanneer ’n graf die enigste luisteraar is.
Hy haal diep asem.
SPYT: Maar die grootste spyt?
Hy kyk na die vloer.
SPYT: Ek gaan nie hemel toe nie.
Wat bedoel jy?
SPYT: Spyt gaan nie hemel toe nie. Spyt is te laat. Spyt dra die smaak van gemiste genade. Maar berou kan hemel toe gaan. Vergifnis kan. Geloof kan. ’n Mens wat omdraai, kan.
Sy stem raak sagter.
SPYT: Dit is waaroor ek spyt is: dat mense dink ek is genoeg. Hulle sê: “Ek is spyt,” maar hulle gaan nie verder nie. Hulle vra nie vergifnis nie. Hulle maak nie reg nie. Hulle draai nie terug na God toe nie.
So spyt is nie die antwoord nie?
SPYT: Nee. Ek is net die klop aan die deur. Berou maak die deur oop. Genade nooi jou in.
Hy staan stadig op. Weer soos iemand wat nie lank op een plek bly nie.
Gaan jy nou?
SPYT: Ja. Daar is altyd iemand wat my roep.
By die deur draai hy om.
SPYT: Maar sê vir julle mense: moenie wag vir my nie. Bel vandag. Vergewe vandag. Bid vandag. Maak reg vandag. Sê vandag wat gesê moet word.
Toe is hy weg.
Laat gekom.
Stil gegaan.
Maar hierdie keer, miskien, nie te laat nie.
[Aangestuur deur Valerie.]
